12 listopada 2025 roku nasz wieloletni polski korespondent w Bawarii, Andrzej Białas, został wyróżniony za swoje wieloletnie zaangażowanie w rozwijanie kultury pamięci w południowych Niemczech. Urodził się w Raciborzu, a od ponad 36 lat mieszka w Bawarii, relacjonując wydarzenia. Okazją do wyróżnienia była 25. rocznica powstania stowarzyszenia „Dla zachowania pamięci” (niem. Für das Erinnern – KZ-Gedenkstätte Mühldorfer Hart e. V.), które od lat upamiętnia historię podobozów koncentracyjnych Dachau, organizując uroczyste akademie pamięci, spotkania edukacyjne oraz oddając cześć ofiarom nazistowskich zbrodni. W uznaniu zasług Andrzeja Białasa zarząd stowarzyszenia przyznał mu Honorową Odznakę – wyróżnienie przyznawane osobom o szczególnych zasługach. Ceremonia miała wyjątkowo wysoką rangę, ponieważ nadanie odznaki odbyło się na najwyższym szczeblu – w reprezentacyjnej sali Parlamentu Bawarii. Uroczystość została zorganizowana na specjalne zaproszenie Karla Frellera, dyrektora Fundacji Bawarskich Miejsc Pamięci, a odznakę wręczył przewodniczący stowarzyszenia, Franz Langstein. Andrzej Białas od lat wspiera dialog polsko-niemiecki, prowadzi badania historyczne i publikuje ich wyniki w mediach obu krajów. Niedawno zorganizował również wystawę „80 lat od zakończenia wojny”. Za swoje zasługi był wielokrotnie wyróżniany, m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP, medalem „Bene Merito” oraz tytułem „Polak Roku” w kategorii nauka i edukacja w 2021 roku. Białas angażuje się także w upamiętnianie dzieci przymusowych pracowników oraz w zachowanie miejsc pamięci w Bawarii, takich jak grób dzieci w Burgkirchen nad Alz czy miejsce pamięci w Pürten. Z jego inicjatywy powstały nowe pomniki i tablice, często w miejscach, o których zdawało się już nie pamiętać. Jego działalność – gromadzenie relacji świadków, odnajdywanie nieznanych grobów oraz dokumentowanie tych historii w publikacjach – przyczynia się nie tylko do zachowania polskiego dziedzictwa narodowego, ale także do budowania mostów między Polakami a Niemcami i wzmacnia kulturę pamięci w regionie.

„To wyróżnienie jest nie tylko uznaniem dotychczasowej pracy pana Białasa, ale także sygnałem, że pamięć o ofiarach reżimu nazistowskiego będzie dalej pielęgnowana. Jego zaangażowanie czyni go ważnym protagonistą w kulturze pamięci” – podkreślił Langstein.

Serdecznie gratulujemy wspaniałej nagrody Andrzejowi Białasowi, który nie tylko jest strażnikiem pamięci w Bawarii, ale także tworzy wyjątkowe projekty takie jakim były w październiku 2025  „Dni Kultury Polskiej w Monachium – festiwal muzyki polskiej od średniowiecza do współczesności: taniec, literatura i sztuka”. Dziekujemy za wszystkie artykuły, z których każdy jest prawdziwym historycznym odkryciem.   

Redakcja Polonia Viva

Więcej informacji o miejscach pamięci: 

https://kz-muehldorfer-hart.de/

https://www.stiftung-bayerische-gedenkstaetten.de/

Fot. Heinrich Heine